Beyin tümörü nedir?
Beyin tümörü, beyninizdeki anormal hücrelerin bir topluluğu veya kütlesidir. Beyninizi saran kafatasınız çok katıdır. Böylesine sınırlı bir alan içindeki herhangi bir büyüme sorunlara neden olabilir. Beyin tümörleri kanserli (kötü huylu) veya kanserli olmayan (iyi huylu) olabilir. İyi huylu veya kötü huylu tümörler büyüdüğünde, kafatasının içindeki basıncın artmasına neden olabilirler. Bu beyin hasarına neden olabilir ve yaşamı tehdit edebilir.
Beyin tümörleri birincil veya ikincil olarak kategorize edilir. Birincil beyin tümörü beyninizden kaynaklanır. Birçok birincil beyin tümörü iyi huyludur. Metastatik beyin tümörü olarak da bilinen ikincil bir beyin tümörü, kanser hücreleri beyninize akciğer veya göğüs gibi başka bir organdan yayıldığında ortaya çıkar.
Beyin Tümörü Türleri
Birincil Beyin Tümörleri
Beyin tümörleri, sizin beyninizde ki bu bölgelerde gelişebilir:
- Beyin hücreleri.
- Beyninizi saran ve meninks adı verilen zarlar.
- Sinir hücreleri.
- Bezler.
Birincil tümörler iyi huylu veya kanserli olabilir. Yetişkinlerde en yaygın beyin tümörü türleri gliomlar ve meningiomlardır.
Gliomlar
Gliomlar, glial hücrelerden gelişen tümörlerdir. Bu hücreler normalde:
- Merkezi sinir sisteminizin yapısını destekler.
- Merkezi sinir sisteminizin beslenmesini sağlar.
- Hücresel atıkları temizler.
- Ölü nöronları parçalar.
Gliomlar, farklı glial hücre türlerinden gelişebilir.
Glial hücrelerde başlayan tümör türleri şunlardır:
Serebrumdan kaynaklanan, astrositomlar gibi astrositik tümörler.
Frontal temporal loblarda sıklıkla bulunan oligodendroglial tümörler.
Destekleyici beyin dokusundan kaynaklanan ve en tehlikeli tip olan glioblastomalar.
Diğer Birincil Beyin Tümörleri
Diğer birincil beyin tümörleri şunları içerir:
- Genellikle iyi huylu olan hipofiz tümörleri.
- İyi huylu veya kötü huylu olabilen epifiz bezi tümörleri.
- Genellikle iyi huylu ependimomlar.
- Çoğunlukla çocuklarda ortaya çıkan ve iyi huylu olan ancak görme değişiklikleri ve erken ergenlik gibi klinik semptomlara sahip olabilen kraniofarenjiyomlar.
- Malign olan birincil merkezi sinir sistemi (CNS) lenfomaları.
- Beynin iyi huylu veya kötü huylu olabilen birincil germ hücre tümörleri.
- Meninkslerden kaynaklanan menenjiyomlar.
- Schwann hücreleri adı verilen sinirlerinizin koruyucu kılıfını (miyelin kılıfı) üreten hücrelerden kaynaklanan schwannomlar.
- Çoğu menenjiyom ve schwannom, 40 ila 70 yaş arasındaki insanlarda görülür. Menenjiyomlar kadınlarda, erkeklerden daha yaygındır. Schwannomalar hem erkeklerde hem de kadınlarda eşit oranda görülür. Bu tümörler genellikle iyi huyludur, ancak boyutları ve konumları nedeniyle komplikasyonlara neden olabilirler. Kanserli menenjiyomlar ve schwannomalar nadirdir ancak çok agresif olabilir.
İkincil Beyin Tümörleri
İkincil beyin tümörleri, beyin kanserlerinin çoğunu oluşturur. Vücudun bir bölümünde başlar ve beyne yayılır veya metastaz yapar. Aşağıdakiler beyne metastaz yapabilir:
- Akciğer kanseri
- Meme kanseri
- Böbrek kanseri
- Cilt kanseri
İkincil beyin tümörleri her zaman kötü huyludur. İyi huylu tümörler vücudunuzun bir bölümünden diğerine yayılmaz.
Beyin Tümörü İçin Risk Faktörleri Nelerdir?
Beyin tümörleri için risk faktörleri şunları içerir:
Aile (Genetik) kaynaklı:
Tüm kanserlerin sadece yaklaşık yüzde 5 ila 10’u genetik olarak kalıtsaldır. Bir beyin tümörünün, genetik olarak kalıtsal olması nadirdir. Ailenizde birkaç kişiye beyin tümörü teşhisi konduysa doktorunuzla konuşun. Doktorunuz, size genetik bir danışman önerebilir.
Yaş:
Çoğu beyin tümörü türü için risk, yaş ile birlikte artar.
Irk:
Genel olarak beyin tümörleri Kafkasyalılar arasında daha yaygındır. Bununla birlikte, Afrikalı-Amerikalıların menenjiyomlara yakalanma olasılığı daha yüksektir.
Kimyasal maruz kalma:
Çalışma ortamında bulabileceğiniz kimyasallar gibi belirli kimyasallara maruz kalmak beyin kanseri riskinizi artırabilir. Ulusal Mesleki Güvenlik ve Sağlık Enstitüsü Güvenilir Kaynak, iş yerlerinde bulunan potansiyel kansere neden olan kimyasalların bir listesini tutar.
Radyasyona maruz kalma:
İyonlaştırıcı radyasyona maruz kalmış kişilerde beyin tümörü riski artar. Yüksek radyasyonlu kanser tedavileriyle iyonlaştırıcı radyasyona maruz kalabilirsiniz. Ayrıca nükleer serpinti kaynaklı radyasyona da maruz kalabilirsiniz. Fukuşima ve Çernobil’deki nükleer santral olayları, insanların iyonlaştırıcı radyasyona nasıl maruz kalabileceğinin örnekleridir.
Su çiçeği geçmişinin önemi:
Amerikan Beyin Tümörü Derneği’ne göre, çocukluk çağı suçiçeği öyküsü olan kişilerin beyin tümörlerine yakalanma riski azalmıştır.
Beyin Tümörünün Belirtileri Nelerdir?
Beyin tümörlerinin semptomları, tümörün konumuna ve boyutuna bağlıdır. Bazı tümörler beyin dokusunu istila ederek doğrudan hasara neden olurken, bazı tümörler çevredeki beyne baskı uygular. Büyüyen bir tümör beyin dokunuza baskı uyguladığında belirgin semptomlar yaşarsınız.
Baş ağrıları, beyin tümörünün yaygın bir semptomudur. Aşağıdaki baş ağrılarını yaşayabilirsiniz:
- Sabah uyanırken şiddetli baş ağrısı.
- Uyurken gerçekleşen baş ağrısı.
- Öksürme, hapşırma veya egzersiz ile daha da kötüleşen baş ağrısı.
Şunları da deneyimleyebilirsiniz:
- Kusma.
- Bulanık görme veya çift görme.
- Bilinç bulanıklığı, konfüzyon.
- Nöbetler (özellikle yetişkinlerde).
- Bir uzvun veya yüzün bir kısmının zayıflığı.
- Zihinsel işleyişte bir değişiklik.
Diğer yaygın semptomlar şunları içerir:
- Beceriksizlik.
- Hafıza kaybı.
- Bilinç bulanıklığı (konfüzyon).
- Yazma veya okuma zorluğu.
- Duyma, tatma veya koku alma yeteneğindeki değişiklikler.
- Uyuşukluk ve bilinç kaybını içerebilen azalmış uyanıklık.
- Yutma güçlüğü.
- Baş dönmesi veya baş dönmesi.
- Sarkık göz kapakları ve eşit olmayan öğrenciler gibi göz problemleri.
- Kontrol edilemeyen hareketler.
- El titremesi.
- Denge kaybı.
- Mesane veya bağırsak kontrolü kaybı.
- Vücudun bir tarafında uyuşma veya karıncalanma.
- Başkalarının ne dediğini anlama veya konuşma güçlüğü çekme.
- Ruh hali, kişilik, duygular ve davranıştaki değişiklikler.
- Yürümede zorluk.
- Yüz, kol veya bacaktaki kas zayıflığı.
Hipofiz Tümörlerinin Belirtileri
Hipofiz tümörlerinde aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir:
- Meme başı akıntısı veya galaktore.
- Kadınlarda adet eksikliği.
- Erkeklerde meme dokusunun gelişimi veya jinekomasti.
- Ellerin ve ayakların büyümesi.
- Sıcağa veya soğuğa karşı duyarlılık.
- Artan miktarda vücut kılı veya hirsutizm.
- Düşük kan basıncı.
- Obezite.
- Bulanık görme veya tünel görüşü gibi görme değişiklikleri.
Beyin Tümörleri Nasıl Teşhis Edilir?
Beyin tümörünün teşhisi, doktorunuz tarafından yapılan, fizik muayene ve tıbbi geçmişinize bir göz atma ile başlar.
Fizik muayene, çok detaylı bir nörolojik muayeneyi içerir. Doktorunuz, kraniyal sinirlerinizin sağlam olup olmadığını görmek için bir test yapacaktır. Bunlar beyninizden kaynaklanan sinirlerdir.
Doktorunuz, göz bebeklerinize ve retinalarınıza ışık saçan bir alet olan oftalmoskopla gözünüzün içine bakacaktır. Bu, doktorunuzun göz bebeklerinizin ışığa nasıl tepki verdiğini kontrol etmesini sağlar. Ayrıca, optik sinirde herhangi bir şişme olup olmadığını görmek için doktorunuzun doğrudan gözlerinizin içine bakmasını sağlar. Kafatasının içindeki basınç arttığında, optik sinirde değişiklikler meydana gelebilir.
Doktorunuz ayrıca şunları da değerlendirebilir:
- Kas gücünüzü.
- Koordinasyonunuzu.
- Hafızanızı.
- Matematiksel hesaplama yapma yeteneğinizi.
Doktorunuz fizik muayeneyi bitirdikten sonra daha fazla test isteyebilir. Bunlar şunları içerebilir:
Başın BT taraması:
BT taramaları, doktorunuzun vücudunuzun bir X-ışını makinesinden daha ayrıntılı bir şekilde taranmasının yoludur. Bu, kontrastlı veya kontrastsız yapılabilir. Kontrast, doktorların kan damarları gibi bazı yapıları daha net görmelerine yardımcı olan özel bir boya kullanılarak başın BT taramasında elde edilir.
Başın MR’ı:
Başınızın MRG’si varsa, doktorunuzun tümörleri tespit etmesine yardımcı olmak için özel bir boya kullanılabilir. Bir MRI, radyasyon kullanmadığı için BT taramasından farklıdır ve genellikle beynin kendi yapılarının çok daha ayrıntılı resimlerini sağlar.
Anjiyografi:
Bu çalışmada, genellikle kasık bölgesinden atardamarınıza enjekte edilen bir boya kullanılır. Boya beyninizdeki arterlere gider. Doktorunuzun, tümörlerin kan akışının neye benzediğini görmesini sağlar. Bu bilgi ameliyat sırasında faydalıdır.
Kafatası röntgenleri:
Beyin tümörleri, kafatasının kemiklerinde kırılmalara neden olabilir ve spesifik X-ışınları bunun olup olmadığını gösterebilir. Bu X-ışınları, bazen bir tümörün içinde bulunan kalsiyum birikintilerini de alabilir. Kanseriniz kemiklerinize taşınmışsa, kan dolaşımınızda kalsiyum birikintileri olabilir.
Biyopsi:
Biyopsi sırasında tümörden küçük bir parça alınır. Nöropatolog adlı bir uzman doktor bunu inceleyecektir. Biyopsi, tümör hücrelerinin iyi huylu veya kötü huylu olup olmadığını belirleyecektir. Ayrıca, kanserin beyninizden mi yoksa vücudunuzun başka bir bölümünden mi kaynaklandığını belirleyecektir.
Beyin Tümörlerinin Tedavisi
Bir beyin tümörünün tedavisi şunlara bağlıdır:
- Tümör tipi.
- Tümörün boyutu.
- Tümörün yeri.
- Genel sağlığınız.
Kötü huylu beyin tümörleri için en yaygın tedavi cerrahidir. Amaç, beynin sağlıklı bölgelerine zarar vermeden kanseri olabildiğince fazla ortadan kaldırmaktır. Bazı tümörlerin konumu kolay ve güvenli bir şekilde çıkarılmasına izin verirken, diğer tümörler, tümörün ne kadarının çıkarılabileceğini sınırlayan bir alanda bulunabilir. Beyin kanserinin kısmen ortadan kaldırılması bile faydalı olabilir.
Beyin ameliyatının riskleri arasında, enfeksiyon ve kanama bulunur. Klinik olarak tehlikeli, iyi huylu tümörler de cerrahi olarak çıkarılır. Metastatik beyin tümörleri, orijinal kanser türüne yönelik kılavuzlara göre tedavi edilir.
Cerrahi, radyasyon tedavisi ve kemoterapi gibi diğer tedavilerle birleştirilebilir.
Fizik tedavi, mesleki terapi ve konuşma terapisi, beyin cerrahisinden sonra iyileşmenize yardımcı olabilir.
Genel Bakış
Bir beyin tümörünün riski şunlara bağlı olacaktır:
- Tümör tipi.
- Tümörün boyutu.
- Tümörün yeri.
- Genel sağlığınız.
Erken tedavi, tümör büyüdükçe ortaya çıkabilecek komplikasyonları önleyebilir. Yaşadığınız semptomlardan şüpheleniyorsanız, en kısa süre içerisinde uzman bir doktora başvurun.