Akciğer Kanseri Nedir?
Akciğer kanseri, akciğerlerde başlayan bir kanser türüdür. Akciğerleriniz, nefes aldığınızda oksijen alan ve nefes verdiğinizde karbondioksit salan iki süngerimsi organdır.
Akciğer kanseri, dünya çapında kanser ölümlerinin önde gelen nedenidir.
Sigara içenler en büyük akciğer kanseri riskine sahiptir, ancak akciğer kanseri hiç sigara içmemiş insanlarda da ortaya çıkabilir. Akciğer kanseri riski, içtiğiniz sigara süresinin uzunluğu ve günlük içtiğiniz sigara miktarı ile artar. Uzun yıllar sigara içtikten sonra bile sigarayı bırakırsanız, akciğer kanserine yakalanma şansınızı önemli ölçüde azaltabilirsiniz.
Akciğer Kanseri Çeşitleri
En yaygın tür, küçük hücreli dışı akciğer kanseridir (KHDAK). KHDAK, tüm vakaların yaklaşık %80 ila %85’ini oluşturur. Bu vakaların %30’u vücudun boşluklarını ve yüzeylerini kaplayan hücrelerde başlar.
Bu tür, genellikle akciğerlerin dış kısmında adenokarsinomlar oluşturur. Vakaların bir diğer %30’u, solunum yollarının geçişlerini sıralayan hücrelerde, skuamöz hücreli karsinom başlar.
Nadir bir adenokarsinom alt kümesi, akciğerlerdeki küçük hava keselerinde (alveoller) başlar. Adenokarsinom in situ (AIS) olarak adlandırılır.
Bu tür agresif değildir ve çevredeki dokuyu işgal etmeyebilir veya acil tedavi gerektirmeyebilir. Daha hızlı büyüyen KHDAKtürleri arasında,büyük hücreli karsinom ve büyük hücreli nöroendokrin tümörler bulunur.
Küçük hücreli akciğer kanseri (KHAK), akciğer kanserlerinin yaklaşık %15 ila %20’sini temsil eder. KHAK, KHDAK’dan daha hızlı büyür ve yayılır. Bu durum, aynı zamanda kemoterapiye yanıt verme olasılığını da artırır. Bununla birlikte, tedavi ile iyileştirilmesi de daha az olasıdır.
Bazı durumlarda, akciğer kanseri tümörleri hem KHDAK hem de KHAK hücreleri içerir.
Mezotelyoma, başka bir akciğer kanseri türüdür. Genellikle asbest maruziyetiyle ilişkilidir. Karsinoid tümörler hormon üreten (nöroendokrin) hücrelerde başlar.
Akciğerlerdeki tümörler, siz semptomları fark etmeden hızlıca büyüyebilir. Erken belirtiler soğuk algınlığı veya diğer yaygın durumları taklit eder, bu nedenle çoğu insan hemen tıbbi yardım istemez. Akciğer kanserinin genellikle erken evrede teşhis edilememesinin bir nedeni budur.
Akciğer Kanserinin Belirtileri
Küçük hücreli dışı akciğer kanseri ve küçük hücreli akciğer kanseri semptomları temelde aynıdır.
Erken belirtiler şunları içerebilir:
- Kalıcı veya kötüleşen öksürük.
- Balgam veya kan öksürmek.
- Derin nefes aldığınızda, güldüğünüzde veya öksürdüğünüzde kötüleşen göğüs ağrısı.
- Ses kısıklığı.
- Nefes darlığı.
- Hırıltılı solunum.
- Zayıflık ve yorgunluk.
- İştahsızlık ve kilo kaybı.
Ayrıca pnömoni veya bronşit gibi tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonlarınız olabilir.
Kanser yayıldıkça, ek semptomlar yeni tümörlerin nerede oluştuğuna bağlıdır. Bu durumlara örnek olarak:
- Lenf düğümleri: Özellikle boyun veya köprücük kemiğinde topaklar
- Kemikler: Özellikle sırtta, kaburgalarda veya kalçalarda kemik ağrısı
- Beyin veya omurga: Baş ağrısı, baş dönmesi, denge sorunları ve kollarda veya bacaklarda uyuşma.
- Karaciğer: Cilt ve gözlerde sararma. (sarılık)
Akciğerlerin üst kısmındaki tümörler, yüz sinirlerini etkileyerek bir göz kapağının sarkmasına, küçük göz bebeğine veya yüzün bir tarafında ter eksikliğine neden olabilir. Bu semptomlara Horner Sendromu denir. Omuz ağrısına da neden olabilir.
Tümörler, kafa, kollar ve kalp arasında kan taşıyan büyük damara baskı yapabilir. Bu durum, yüz, boyun, üst göğüs ve kolların şişmesine neden olabilir.
Akciğer kanseri, bazen hormonlara benzer bir madde oluşturarak Paraneoplastik Sendrom adı verilen, çok çeşitli semptomlara neden olur. Bu semptomlar şu şekilde görülebilir:
- Kas Güçsüzlüğü.
- Mide bulantısı.
- Kusma.
- Sıvı birikmesi.
- Yüksek tansiyon.
- Yüksek kan şekeri.
- Bilinç bulanıklığı, konfüzyon.
- Nöbetler.
- Koma.
Akciğer Kanserine Ne Sebep Olur?
Herkes akciğer kanserine yakalanabilir, ancak akciğer kanseri vakalarının yüzde 90’ı sigara içmenin sonucudur.
Sigarayı ciğerlerinize çektiğiniz andan itibaren, duman akciğer dokunuza zarar vermeye başlar. Akciğerler hasarı onarabilir, ancak dumana sürekli maruz kalma, akciğerlerin onarımı sürdürmesini giderek zorlaştırır.
Hücreler hasar gördükten sonra, anormal davranmaya başlarlar ve akciğer kanseri gelişme olasılığını artırır. Küçük hücreli akciğer kanseri, neredeyse her zaman yoğun sigara içimi ile ilişkilidir. Sigarayı bıraktığınızda, zamanla akciğer kanseri riskinizi düşürürsünüz.
Amerikan Akciğer Derneği’ne göre, doğal olarak var olan bir radyoaktif gaz olan, radona maruz kalma, akciğer hastalığına yakalanmanın ikinci ana nedendir.
Radon, temeldeki küçük çatlaklardan binalara girer. Radona da maruz kalan ve sigara içenlerin akciğer kanserine yakalanma riski çok yüksektir.
Diğer tehlikeli maddeleri solumak, özellikle uzun bir süre akciğer kanserine neden olabilir. Mezotelyoma adı verilen bir tür akciğer kanseri, neredeyse her zaman asbeste maruz kalmadan kaynaklanır.
Akciğer kanserine neden olabilecek, diğer maddeler şunlardır:
- Arsenik.
- Kadmiyum.
- Krom.
- Nikel.
- Bazı petrol ürünleri.
- Uranyum.
Kalıtsal genetik mutasyonlar, özellikle sigara içiyorsanız veya diğer kanserojen maddelere maruz kalıyorsanız, akciğer kanseri geliştirme olasılığınızı artırabilir.
Bazen ise akciğer kanserinin bariz bir nedeni yoktur.
Akciğer Kanserinin Evreleri
Kanser aşamaları, kanserin ne kadar yayıldığını söyler ve tedaviye rehberlik eder.
Başarılı veya iyileştirici tedavi şansı, akciğer kanseri yayılmadan önce erken evrelerde teşhis edildiğinde ve tedavi edildiğinde çok daha yüksektir. Akciğer kanseri, erken evrelerde belirgin semptomlara neden olmadığından, tanı genellikle yayıldıktan sonra konur.
Küçük hücreli dışı akciğer kanserinin dört ana evresi vardır:
Aşama 1: Kanser akciğerde bulunur, ancak akciğerin dışına yayılmamıştır.
Aşama 2: Kanser, akciğerde ve yakındaki lenf düğümlerinde bulunur.
Aşama 3: Kanser akciğerde ve göğsün ortasındaki lenf düğümlerindedir.
Evre 3A: Kanser, lenf düğümlerinde bulunur, ancak yalnızca kanserin büyümeye başladığı göğsün aynı tarafında bulunur.
Evre 3B: Kanser, göğsün karşı tarafındaki lenf düğümlerine veya köprücük kemiğinin üzerindeki lenf düğümlerine yayıldı.
Aşama 4: Kanser her iki akciğere, akciğerlerin etrafına veya uzak organlara yayılmıştır.
Küçük hücreli akciğer kanserinin (KHAK) iki ana aşaması vardır. Sınırlı aşamada, kanser yalnızca bir akciğerde veya göğsün aynı tarafındaki yakındaki lenf düğümlerinde bulunur.
Geniş aşama, kanserin yayıldığı anlamına gelir:
- Bir akciğer boyunca.
- Karşı akciğere.
- Karşı taraftaki lenf düğümlerine.
- Akciğer etrafındaki sıvıya.
- Kemik iliğine.
- Uzak organlara.
Teşhis anında, KHAK’i 3 kişiden 2’si zaten kapsamlı aşamadadır.
Akciğer Kanseri ve Sırt Ağrısı
Genel popülasyonda sırt ağrısı oldukça yaygındır. Akciğer kanseri ve alakasız sırt ağrısı olması mümkündür. Sırt ağrısı olan çoğu insanda akciğer kanseri yoktur.
Akciğer kanseri olan herkes sırt ağrısı çekmez, ancak çoğu ağrı çeker. Bazı insanlar için sırt ağrısı, akciğer kanserinin ilk semptomlarından biri haline gelir.
Sırt ağrısı, akciğerlerde büyüyen büyük tümörlerin baskısına bağlı olabilir. Ayrıca kanserin omurganıza veya kaburgalarınıza yayıldığı anlamına da gelebilir. Kanserli bir tümör, büyürken omuriliğin sıkışmasına neden olabilir.
Bu durum nörolojik bozulmaya neden olabilir ve şunlara neden olabilir:
- Kolların ve bacakların zayıflığı.
- Bacaklarda ve ayaklarda uyuşma veya his kaybı.
- İdrar ve bağırsak inkontinansı.
- Spinal kan kaynağına müdahale.
Tedavi olmaksızın, kanserin neden olduğu sırt ağrısı kötüleşmeye devam edecektir. Ameliyat, radyasyon veya kemoterapi gibi tedaviler tümörü başarıyla çıkarabilir veya küçültebilirse sırt ağrısı iyileşebilir.
Ek olarak, doktorunuz kortikosteroidler kullanabilir veya asetaminofen ve nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAID’ler) gibi ağrı kesiciler reçete edebilir. Daha şiddetli ağrı için morfin veya oksikodon gibi opioidlere ihtiyaç duyulabilir.
Akciğer Kanseri İçin Risk Faktörleri
Akciğer kanseri için en büyük risk faktörü sigara içmektir. Buna nargile, purolar ve pipolar dahildir. Tütün ürünleri binlerce toksik madde içerir.
Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin (CDC) Güvenilir Kaynağına göre, sigara içenlerin sigara içmeyenlere göre akciğer kanserine yakalanma olasılığı 15 ila 30 kat daha fazladır. Ne kadar uzun süre sigara içerseniz, akciğer kanserine yakalanma şansı o kadar artar. Sigarayı bırakmak bu riski azaltabilir.
İkinci el dumanı solumak da (pasif içicilik) önemli bir risk faktörüdür. Amerika Birleşik Devletleri’nde her yıl, hiç sigara içmemiş yaklaşık 7,300 kişi, pasif içiciliğin neden olduğu akciğer kanserinden ölüyor.
Doğal olarak oluşan bir gaz olan radona maruz kalmak, akciğer kanseri riskinizi artırır. Radon yerden yükselir ve küçük çatlaklardan binalara girer. Sigara içmeyenlerde akciğer kanserinin önde gelen nedenidir. Basit bir ev testi, evinizdeki radon seviyesinin tehlikeli olup olmadığını size söyleyebilir.
İşyerinde asbest veya dizel egzoz dumanı gibi toksik maddelere maruz kalırsanız akciğer kanserine yakalanma riskiniz daha yüksektir.
Diğer risk faktörleri şunları içerir:
- Ailede akciğer kanseri geçmişi.
- Kişisel akciğer kanseri geçmişi, özellikle sigara içiyorsanız.
- Göğüs için önceki radyasyon tedavisi.
Akciğer Kanseri ve Sigara
Sigara içenlerin tümü akciğer kanserine yakalanmaz ve akciğer kanseri olan herkes sigara içmez. Ancak sigara içmenin en büyük risk faktörü olduğu ve her 10 Güvenilir Kaynaktan 9’unda, akciğer kanserine neden olduğu konusunda hiç şüphe yoktur.
Sigaraya ek olarak, nargile, puro ve pipo içimi de akciğer kanseriyle bağlantılıdır. Ne kadar çok sigara içerseniz ve ne kadar uzun süre sigara içerseniz, akciğer kanserine yakalanma şansınız o kadar artar.
Tütün ürünleri 7.000’den fazla kimyasal içerir ve en az 70’inin kansere neden olduğu bilinmektedir.
Tütün dumanını soluduğunuzda, bu kimyasal karışımı doğrudan ciğerlerinize iletilir ve burada hemen hasara neden olmaya başlar.
Akciğerler genellikle ilk başta hasarı onarabilir, ancak akciğer dokusu üzerindeki devam eden etkinin yönetilmesi zorlaşır. İşte o zaman hasarlı hücreler mutasyona uğrayabilir ve kontrolden çıkabilir.
Soluduğunuz kimyasallar da kan dolaşımınıza girer ve vücudunuzda taşınır veya diğer kanser türlerinin riskini artırır.
Eski sigara içenler hala akciğer kanseri geliştirme riski altındadır, ancak sigarayı bırakmak bu riski önemli ölçüde azaltabilir. Bıraktıktan sonraki 10 yıl içinde, akciğer kanserinden ölme riski yarı yarıya düşer.
Akciğer Kanserinin Teşhisi
Fizik muayeneden sonra doktorunuz size aşağıdakiler gibi belirli testlere nasıl hazırlanacağınızı söyleyecektir:
Görüntüleme testleri: X-ışını, MRI, CT ve PET taramalarında anormal bir kitle görülebilir. Bu taramalar daha fazla ayrıntı üretir ve daha küçük lezyonlar bulur.
Balgam sitolojisi: Öksürürken balgam üretirseniz, mikroskobik inceleme kanser hücrelerinin olup olmadığını belirleyebilir.
Biyopsi: Tümör hücrelerinin, kanserli olup olmadığını belirler.
Bir doku örneği şu şekilde elde edilebilir:
Bronkoskopi: Sedasyon altındayken, boğazınızdan aşağıya ve akciğerlerinize ışıklı bir tüp geçirilerek daha yakından muayene edilir.
Mediastinoskopi: Doktor, boyun tabanından bir kesi yapar. Işıklı bir alet yerleştirilir ve lenf düğümlerinden örnek almak için cerrahi aletler kullanılır. Genellikle bir hastanede genel anestezi altında yapılır.
İğne: Görüntüleme testlerini kılavuz olarak kullanarak, göğüs duvarından şüpheli akciğer dokusuna bir iğne sokulur. İğne biyopsisi, lenf düğümlerini test etmek için de kullanılabilir.
Doku örnekleri analiz için bir patoloğa gönderilir. Sonuç kanser için pozitifse, kemik taraması gibi daha ileri testler kanserin yayılıp yayılmadığını belirlemeye ve evrelemeye yardımcı olabilir.
Bu test için, size radyoaktif bir kimyasal enjekte edilecektir. Anormal kemik alanları, daha sonra görüntülerde vurgulanacaktır. MRI, CT ve PET taraması da evreleme için kullanılır.
Akciğer Kanseri Tedavisi
Tedaviye başlamadan önce ikinci bir görüş almak genellikle iyi bir fikirdir. Doktorunuz bunun gerçekleşmesine yardımcı olabilir. Akciğer kanseri teşhisi konulursa, bakımınız muhtemelen aşağıdakileri içerebilecek bir doktor ekibi tarafından yönetilecektir:
- Göğüs ve akciğerlerde uzmanlaşmış bir cerrah. (göğüs cerrahı)
- Bir akciğer uzmanı. (göğüs hastalıkları uzmanı)
- Tıbbi onkolog.
- Radyasyon onkoloğu.
Karar vermeden önce tüm tedavi seçeneklerinizi tartışın. Doktorlarınız bakımı koordine edecek ve birbirlerini bilgilendirecek.
Küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK) tedavisi kişiden kişiye göre değişiklik gösterir. Bunların çoğu, sağlığınızın belirli ayrıntılarına bağlıdır.
- Evre 1 KHDAK: Akciğerin bir kısmını çıkarmak için gereken ameliyat tek ihtiyacınız olan şey olabilir. Kemoterapi, özellikle yüksek nüks riski altındaysanız önerilebilir.
- Evre 2 KHDAK: Akciğerinizin bir kısmını veya tamamını çıkarmak için ameliyat olmanız gerekebilir. Kemoterapi genellikle tavsiye edilir.
- Evre 3 KHDAK: Kemoterapi, cerrahi ve radyasyon tedavisinin bir kombinasyonuna ihtiyacınız olabilir.
- Evre 4 KHDAK: İyileştirilmesi özellikle çok zordur. Seçenekler arasında ameliyat, radyasyon, kemoterapi, hedefe yönelik tedavi ve immünoterapi bulunur.
Küçük hücreli akciğer kanseri (KHDAK) için seçenekler arasında ameliyat, kemoterapi ve radyasyon tedavisi de bulunur. Çoğu durumda, kanser ameliyat için çok ilerlemiş olacaktır.
Akciğer Kanseri ve Yaşam Beklentisi
Kanser, lenf düğümlerine ve kan dolaşımına girdiğinde, vücudun herhangi bir yerine yayılabilir. Görünüm, kanser akciğerlerin dışına yayılmadan önce tedavi başladığında daha iyidir.
Diğer faktörler yaş, genel sağlık ve tedaviye ne kadar iyi yanıt verdiğinizi içerir. Erken belirtiler kolayca gözden kaçırılabildiğinden, akciğer kanseri genellikle daha sonraki aşamalarda teşhis edilir.
Hayatta kalma oranları ve diğer istatistikler, ne beklenmesi gerektiğine dair geniş bir resim sunar. Yine de önemli bireysel farklılıklar var. Doktorunuz, bakış açınızı tartışmak için en iyi konumdadır.
Mevcut hayatta kalma istatistikleri tüm hikayeyi anlatmıyor. Son yıllarda, 4. evre küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK) için yeni tedaviler onaylanmıştır. Bazı insanlar daha önce geleneksel tedavilerle görülenden çok daha uzun süre hayatta kalıyor.
Küçük hücreli akciğer kanseri (KHAK) çok agresiftir. Sınırlı aşamalı KHAK için, beş yıllık sağkalım oranı %14’tür. Genel hayatta kalma süresi 16 ila 24 aydır. Kapsamlı evre KHAK için genel sağkalım 6 ila 12 aydır.
Uzun süreli hastalıksız sağkalım nadirdir. Tedavi olmaksızın, KHAK tanısından medyan sağkalım sadece iki ila dört aydır.
Asbest maruziyetinin, neden olduğu bir kanser türü olan mezotelyoma için göreceli beş yıllık hayatta kalma oranı %5 ila %10’dur.
Akciğer Kanseri Hakkında Gerçekler ve İstatistikler
Akciğer kanseri, dünyadaki en yaygın kanserdir. Amerikan Akciğer Derneği’ne göre 2018’de 2,1 milyon yeni vaka ve 1,8 milyon akciğer kanserinden ölüm oldu.
Akciğer Kanseri İttifakına göre en yaygın tip, tüm vakaların %80 ila %85’ini oluşturan küçük hücreli dışı akciğer kanseridir. (KHDAK)
Küçük hücreli akciğer kanseri (KHAK), akciğer kanserlerinin yaklaşık %15 ila %20’sini temsil eder. Maalesef teşhis anında, KHAK’li 3 kişiden 2’si zaten kapsamlı aşamadadır.
Herkes akciğer kanserine yakalanabilir, ancak sigara içmek veya ikinci el sigaraya maruz kalmak akciğer kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 90’ıyla bağlantılıdır. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin (CDC) Güvenilir Kaynağına göre, sigara içenlerin sigara içmeyenlere göre akciğer kanserine yakalanma olasılığı 15 ila 30 kat daha fazladır.
Amerika Birleşik Devletleri’nde her yıl sigara içmemiş yaklaşık 7,300 kişi pasif içiciliğin neden olduğu akciğer kanserinden ölüyor.
ABD Çevre Koruma Ajansı’na (EPA) göre, radon, Amerika Birleşik Devletleri’nde her yıl yaklaşık 21.000 akciğer kanseri ölümünden sorumludur. Bu ölümlerin yaklaşık 2.900’ü hiç sigara içmemiş insanlar arasında meydana geliyor.
DSÖ’nün yayınladığı verilere göre 2018 yılında Türkiye’de 210 bin 537 yeni kanser vakası görüldü. Bu vakaların %56,5’ini erkek hastalar oluşturdu. 2018’de kanser nedeniyle ölenlerin sayısı 116 bin 710 olurken hayatını kaybedenlerin yaklaşık %64’ü ise erkek hastalardan oluşuyor. Bu veriler ışığında Türkiye’de kadınlara nazaran erkeklerde kanser vakasına ve ölümüne daha sık rastlandığını söylemek mümkün.
Bunun yanı sıra Türkiye’de erkeklerde en sık görülen kanser türleri sırasıyla akciğer, prostat, kolon, mesane ve mide kanserleri. Dünya geneline baktığımızda ise Türkiye’ye benzer şekilde akciğer, prostat ve kolon kanserlerinin erkeklerde en sık rastlanan kanser türleri olduğunu görüyoruz.